Οι Σχολές της Ψυχανάλυσης

Από την εποχή του Φρόυντ και τα πρώτα του έργα και μέχρι σήμερα άφθονο νερό έχει κυλήσει στο μύλο της ψυχανάλυσης. Στο πέρασμα των δεκαετιών πολλά πράγματα τόσο στη θεωρία όσο και στην πρακτική έχουν μείνει σταθερά κι άλλα τόσα -ίσως και περισσότερα- έχουν αλλάξει ριζικά. Προέκυψαν έτσι στην πορεία διάφορες σχολές ψυχαναλυτικής σκέψης η καθεμία με τα δικά της χαρακτηριστικά και σημεία αναφοράς, άλλοτε αλληλοσυμπληρούμενα και άλλοτε αντικρουόμενα μεταξύ τους. Συνήθως στους σύγχρονους ψυχαναλυτές υπάρχει μια τάση σύνθεσης των επιμέρους στοιχείων και όχι τόσο μια δογματική προσκόλληση στο ένα ή το άλλο μοντέλο. Εντελώς επιγραμματικά οι κύριες τάσεις και σχολές εντός της ψυχανάλυσης σήμερα είναι οι εξής:

Κλασικοί και Σύγχρονοι Φροϋδικοί
Στην κλασσική ψυχανάλυση όπως την εμπνεύστηκε ο Sigmund Freud (1856-1939) βασικές έννοιες αποτελούν τα πρώιμα παιδικά βιώματα, οι σεξουαλικές και επιθετικες ενορμήσεις, οι ενορμήσεις ζωής και θανάτου, τα συστήματα Ασυνείδητο, Προσυνειδητό και Συνειδητό καθώς και το Εγώ, το Εκείνο και το Υπερ-Εγώ, το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα κ.α.

Η ψυχαναλυτική σχολή της Βουδαπέστης (Sándor Ferenczi, 1873-1933)
Αναγνωρίστηκε η σημασία των πραγματικών παιδικών τραυματισμών, οι ιδιαιτερότητες της πρώιμης σχέσης μητέρας-παιδιού, και οι επιπτώσεις που έχει «η σύγχυση των γλωσσών» (η σύγχυση ανάμεσα στην τρυφερή προσκόλληση του παιδιού και στις σεξουαλικές ανάγκες του ενήλικα). Έρχονται επίσης για πρώτη φορά στο επίκεντρο οι διυποκειμενικές διαδικασίες μεταξύ ασθενή και αναλυτή.

Η Ψυχολογία του Εγώ (Anna Freud, 1895-1982, Heinz Hartmann,1884-1970)
Έφερε στο επίκεντρο τη λειτουργία του συνειδητού και του ασυνείδητου εγώ με έμφαση στις ασυνείδητες άμυνες και την ανάλυση αυτών.

Κλασικοί και Σύγχρονοι Κλαϊνικοί (Melanie Klein,1882-1960)
Γίνεται λόγος για αντικείμενότροπές σχέσεις από την πρώιμη βρεφική ηλικία κάθως η απαρτίωση του ψυχισμού ακολουθεί την πορεία από την παρανοειδή (με διωκτικά άγχη) στην καταθλιπτική (με καταθλιπτικά άγχη) θέση. Η σύγχρονη κλαϊνική θεωρία υπστηρίζει ότι οι φάσεις αυτές δεν περιορίζονται στη βρεφική ηλικία αλλά αποτελούν μια συνεχή δυναμική στη ζωή του ανθρώπου.

Ο Kλάδος Bion της Κλαϊνικής Σχολής (Wilfried Bion, 1897-1979)
Αποτέλεσε μια νέα θεωρία της σκέψης όπου στη βάση της, ωμές, ακατέργαστες, χωρίς νόημα αισθητηριακές εντυπώσεις και συγκινήσεις (β-στοιχεία), είναι απαραίτητο να μεταβολιστούν από το φροντίζον αντικείμενο (πχ μητέρα) σε στοιχεία με ψυχικό νόημα (α-στοιχεία), τα οποία το βρέφος -μαζί με τους σχετικούς μηχανισμούς- θα ενδοβάλει για να αναπτυχθεί ψυχικά.

Ο κλάδος Winnicott της Θεωρίας των Αντικειμενοτρόπων Σχέσεων (Donald Winnicott,1896-1971)
Κομβικής σημασίας για την ανάπτυξη του ψυχισμού θεωρείται η έννοια της αρκετά-καλής μητέρας. Πολύ σημαντικές είναι επίσης οι έννοιες του ενδιάμεσου χώρου, του μεταβατικού αντικείμενου και του παιχνιδιού για την βίωση από το βρέφος και το παιδί του εαυτού, των φαντασιώσεων, της δημιουργικότητας και αργότερα από τον ενήλικα της τέχνης και του πολιτισμού, στο πλαίσιο ενός αληθούς εαυτού.

Η Γαλλική Ψυχανάλυση (Jacque Lacan, 1901-1981)
Στον κεντρικό της άξονα υπάρχουν έννοιες όπως η σημασία της γλώσσας, του φαλλού, της επιθυμίας και του άλλου, καθώς και του φαντασιακού, του συμβολικού και του[ανέφικτου] πραγματικού.

Η Ψυχολογία-Εαυτού (Heinz Kohut,1913-1981)
Επικεντρώνεται στην αίσθηση του εαυτού του ατόμου, και πιο συγκεκριμένα σε ότι αφορά την ανάπτυξη και τη ρύθμιση του ναρκισσισμού, μέσα από διεργασίες καθρεφτίσματος και αντίστοιχες μεταβιβάσεις του παιδιού στον γονέα (και του θεραπευόμενου στον αναλυτή).

Η Σχεσιακή Ψυχανάλυση (Steven Mitchell,1946-2000)
Προτείνει μια σχεσιακή-θεωρία-σύγκρουσης που συνδυάζει πραγματικές, εσωτερικευμένες και φαντασιωσικές αλληλεπιδράσεις με σημαίνοντες άλλους. Εφόσον το πρωταρχικό κίνητρο του ατόμου είναι να σχετίζεται με άλλους, το άτομο θα έχει την τάση ν’ αναπαράγει και να διαδραματίζει αυτούς τους τύπους σχετίζεσθαι καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Η ψυχανάλυση δεν συνιστά συνεπώς άλλο από τη διερεύνηση αυτών των τύπων και την αντιπαραβολή τους με ότι συν-δημιουργείται αυθόρμητα και αυθεντικά στο αναλυτικό πλαίσιο, ανάμεσα στον αναλυτή και τον θεραπευόμενο.
Κοινοποιήστε