Σεξουαλικές διαταραχές

Οι σεξουαλικές διαταραχές (σεξουαλικές δυσλειτουργίες) αποτελούν ένα από τα πιο συχνά προβλήματα στις μέρες μας. Αν και η σεξουαλική ζωή είναι ιδιαίτερα σημαντική για κάθε άνθρωπο και οι διαταραχές της θεωρούνται από πολλούς ερευνητές οι πιο συχνές διαταραχές στον γενικό πληθυσμό, εντούτοις είναι χαρακτηριστική η έλλειψη δεδομένων από μεγάλες επιδημιολογικές έρευνες, καθώς και μια σύγχυση στην χρήση των διαφόρων όρων και ορισμών.

Οι σεξουαλικές δυσλειτουργίες μπορούν να αποτελούν συμπτώματα βιολογικών-σωματικών προβλημάτων ή ενδοψυχικών ή διαπροσωπικών συγκρούσεων (ψυχογενείς) ή να οφείλονται σε συνδυασμό των παραπάνω. Η σεξουαλική λειτουργία μπορεί να επηρεαστεί από κάθε είδους στρες, από την συναισθηματική κατάσταση γενικότερα, ακόμα και από την άγνοια και τις εσφαλμένες αντιλήψεις, πάνω στην σεξουαλική λειτουργία και φυσιολογία. Οι δυσλειτουργίες αυτές μπορεί να είναι πρωτοπαθείς ή να αναπτύσσονται μετά από μια περίοδο φυσιολογικής λειτουργίας. Επίσης μπορεί να γενικευμένες ή καταστασιακές, δηλαδή να εμφανίζονται σε ορισμένες μόνο καταστάσεις και συνθήκες.
Με βάσει τα διάφορα ταξινομικά συστήματα, υπάρχουν κάποια γενικά κριτήρια για να τεθεί η διάγνωση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας και αυτά είναι:

-Το άτομο να αδυνατεί να συμμετέχει στη σεξουαλική λειτουργία, όπως αυτό θα επιθυμούσε.
-Η διαταραχή να εμφανίζεται σε πάνω από 50% των περιπτώσεων σεξουαλικής δραστηριότητας.
-Η διαταραχή να υπάρχει για τουλάχιστον ένα εξάμηνο.

Οι σεξουαλικές δυσλειτουργίες (με βάση το σύστημα DSM) είναι:

1) ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ
α. Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία (ανεπάρκεια ή απουσία σεξουαλικών φαντασιώσεων και επιθυμίας για σεξουαλική δραστηριότητα)
β. Σεξουαλική αποστροφή (αποστροφή και αποφυγή της σεξουαλικής επαφής)

2) ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ
α. Διαταραχή της γυναικείας σεξουαλικής διέγερσης (επίμονη ή επαναλαμβανόμενη, μερική ή ολική αποτυχία επίτευξης ή διατήρησης της απάντησης-λίπανσης-εξοίδησης της σεξουαλικής διέγερσης μέχρι την ολοκλήρωση της σεξουαλικής πράξης)
β. Διαταραχές στύσης (επίμονη ή επαναλαμβανόμενη, μερική ή ολική αποτυχία επίτευξης ή διατήρησης μιας στύσης μέχρι την ολοκλήρωση της σεξουαλικής πράξης)

3) ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΓΑΣΜΟΥ
α. Ανεσταλμένος γυναικείος οργασμός (αδυναμία επίτευξής οργασμού)
β. Ανεσταλμένος ανδρικός οργασμός (καθυστέρηση ή απουσία οργασμού-εκσπερμάτισης)
γ. Πρόωρη εκσπερμάτιση (ο άνδρας σταθερά ή επανειλημμένα φθάνει σε οργασμό και εκσπερμάτιση πριν το θελήσει)

4) ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΜΕ ΠΟΝΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ
α. Δυσπαρεύνια (πόνος στην γεννητική περιοχή πριν, κατά ή μετά την συνουσία)
β. Κολπικός σπασμός (ακούσια μυϊκή σύσπαση του κόλπου, που αποτρέπει την είσοδο του πέους και την συνουσία)

5) ΑΛΛΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ
Αφού γίνει πρώτα μια καλή κλινική και ενδεχομένως εργαστηριακή διερεύνηση του προβλήματος, ακολουθεί ο θεραπευτικός σχεδιασμός. Γενικότερα στην αντιμετώπιση των σεξουαλικών διαταραχών χρησιμοποιούνται τόσο ψυχοθεραπευτικές όσο και βιολογικές (φαρμακευτικές) παρεμβάσεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί ο συνδυασμός και των δύο.

Οι μορφές της ψυχοθεραπείας που χρησιμοποιούνται είναι συνήθως (α) συμβουλευτική (σε ατομικό επίπεδο ή σε επίπεδο ζευγαριού), (β) ψυχοθεραπεία ζεύγους και (γ) ατομική ψυχοθεραπεία. Στις σύγχρονες θεραπευτικές προσεγγίσεις η συμβουλευτική ζεύγους και η ψυχοθεραπεία ζεύγους θεωρούνται σημαντικότερες, καθώς υπάρχει η τάση μια σεξουαλική δυσλειτουργία να μην αντιμετωπίζεται τόσο ως “το πρόβλημα ενός ατόμου”, αλλά περισσότερο ως ένα ζήτημα που υφίσταται στην σχέση δύο ανθρώπων και αφορά τόσο την σεξουαλική τους ζωή, όσο και την ποιότητα της επικοινωνία τους.